Rasprava u njemačkom Bundestagu o produženju učešća Bundeswehra u misiji EUFOR Althea pokazala je jednu važnu činjenicu – Bosna i Hercegovina se danas u evropskim političkim krugovima više ne posmatra samo kao postratna država Zapadnog Balkana, nego kao potencijalno sigurnosno žarište čija stabilnost direktno utiče na cijelu Evropsku uniju.
Poruke koje su se mogle čuti tokom rasprave otkrivaju da Berlin Bosnu i Hercegovinu smatra prostorom na kojem se prelamaju evropski interesi, ruski utjecaj, unutrašnje političke blokade i pitanje buduće sigurnosti kontinenta.
Njemački zvaničnici otvoreno su upozorili da političke tenzije, secesionistička retorika i stalne institucionalne blokade predstavljaju ozbiljan rizik za stabilnost zemlje, ali i šire regije. Posebno je naglašeno da je upravo kontinuirano prisustvo međunarodnih snaga jedan od razloga zbog kojih Bosna i Hercegovina nakon Dejtonskog sporazuma nije skliznula u novi oružani sukob.
Takve ocjene pokazuju koliko je povjerenje međunarodne zajednice u domaći politički sistem i dalje ograničeno. Gotovo tri decenije nakon rata, BiH se i dalje nalazi pod snažnim međunarodnim nadzorom, dok ključne reforme ostaju taoci političkih sukoba i etničkih blokada.
U Bundestagu se jasno moglo čuti da Njemačka Bosnu i Hercegovinu vidi kao prostor na kojem Evropa ne smije izgubiti politički utjecaj. U suprotnom, upozoravaju njemački zastupnici, otvara se prostor za djelovanje anti-zapadnih aktera i dodatno jačanje ruskog utjecaja u regionu.
Zbog toga misija EUFOR Althea za Berlin više nije samo simbol stabilizacije nakon rata, nego i dio šire evropske sigurnosne strategije.
Istovremeno, rasprava je pokazala i duboke podjele unutar njemačke politike. Dok vladajuće stranke insistiraju na nastavku međunarodnog vojnog prisustva, desni AfD smatra da je riječ o misiji bez jasnog kraja i strategije izlaska. S druge strane, ljevica kritikuje dugogodišnje međunarodno upravljanje Bosnom i Hercegovinom, tvrdeći da se demokratija ne može graditi spolja.
Ipak, bez obzira na različite motive protivljenja, većina u Bundestagu ostaje uvjerena da bi povlačenje međunarodnih snaga poslalo veoma opasnu poruku i moglo dodatno destabilizovati političku situaciju u zemlji.
Posebno su odjeknule izjave njemačkih zastupnika koji su podsjetili na ratne zločine, Srebrenicu i više od 100.000 ubijenih tokom rata u Bosni i Hercegovini. Time je poslata jasna poruka da Evropa ne želi ponoviti greške iz devedesetih godina, kada je međunarodna zajednica često reagovala kasno i neodlučno.
Za Bosnu i Hercegovinu ova rasprava ima mnogo šire značenje od samog produženja jednog vojnog mandata. Ona pokazuje da međunarodna zajednica i dalje BiH smatra nedovršenim političkim projektom čija stabilnost nije potpuno osigurana.
Ujedno, to je i upozorenje domaćim političkim akterima da dugogodišnje blokade, podjele i zapaljiva retorika imaju posljedice koje daleko prevazilaze unutrašnje političke sukobe. Jer dok se u BiH političari svakodnevno nadmeću nacionalnim tenzijama, u evropskim centrima moći ova zemlja se sve češće posmatra kroz prizmu sigurnosnog rizika.
A upravo je to možda i najteža politička slika današnje Bosne i Hercegovine.
Agencija DAN
